راز درخشش ساحل چابهار و ارتباط آن با نفت چیست؟
شاید برایتان جالب باشد که بدانید درخشش آبی و تماشایی سواحل چابهار ربطی به آلودگی یا مواد شیمیایی ندارد. این نور، کار موجودات ریز زنده ای به نام فیتوپلانکتون است که در آب زندگی میکنند. وقتی موج به ساحل میخورد یا قایقی از آب رد میشود، این موجودات کوچک یک واکنش شیمیایی در بدن خود راه میاندازند و نوری آبی رنگ تولید میکنند. دلیل اصلی این کار، دفاع از خودشان است؛ آنها با این فلش ناگهانی، شکارچی را میترسانند یا چشم موجود بزرگتری را به سمت شکارچی جلب میکنند.
برای مشاهده این پدیده از چابهار به سمت کنارک حرکت کنید به منطقه روستای تنگ میرسید. این مسیر حدود ۱ ساعت و ۳۰ دقیقه با خودرو زمان میبرد.
شب هنگام به ساحل بروید و نور افشانی فیتو پلانکتونها را مشاهده کنید. نور آبی متصاعد شده شما را مسحور خود میکند. روستای بندر تنگ محل تلاقی شگفتانگیز کویر و دریای عمان است. در برخی ماههای سال به ساحل شبتاب تبدیل میشود. آبان تا فروردین بهترین زمانی است که میتوانید این پدیده را مشاهده کنید.
همچنین در روز میتوانید گل فشانها را مشاهده کنید که چگونه گل با فشار گاز از زیر زمین به بالا میاید. یادتان باشد اگر کبریتی روشن کنید یا سیگار بکشید ممکن است خدای ناکرده آتشی هر جند کوچک پدید آید.
اما شاید این سوال برایتان پیش بیاید که آیا این فیتوپلانکتونها همان ذراتی هستند که نفت را تشکیل میدهند؟ پاسخ، هم بله است و هم خیر. خودِ فیتوپلانکتونهایی که امروز در آب شنا میکنند، نفت نیستند. ولی میلیونها سال پیش، نیاکان همین موجودات پس از مرگ در کف دریاها دفن شدند. با گذشت زمان و زیر فشار و گرمای زیاد لایههای خاک، بقایای آنها کم کم به ماده ای سیاه و قیری به نام کروژن تبدیل شد و سپس در اثر حرارت بیشتر، به نفت خام و گاز طبیعی بدل گشت. به عبارت دیگر، نفت در حقیقت فسیل تغییر شکل یافته همان موجودات ریز دریایی در اعماق تاریخ زمین است.
پانوشت (واژههای تخصصی به زبان ساده برگرفته از دایره المعارف زمین شناسی):
۱. زیست تابی (Bioluminescence): تولید نور توسط جانداران زنده از طریق واکنش شیمیایی.
۲. دینوفلاژلها (Dinoflagellates): گروه اصلی از فیتوپلانکتونهای نورافشان در چابهار.
۳. لوسیفرین (Luciferin) و لوسیفراز (Luciferase): ماده و آنزیمیکه با هم واکنش داده و نور میسازند.
۴. کروژن (Kerogen): ماده آلی اولیه ای که از فشرده شدن بقایای موجودات دریایی به وجود میآید.
۵. کاتاژنز (Catagenesis): مرحله تبدیل کروژن به نفت و گاز در اثر حرارت و فشار زیاد.
۶. https://oilfieldbeginner.com/the-hidden-origins-of-oil-from-plankton-to-petroleum/?amp=1
افزودن دیدگاه